СУЧАСНІ ПОГЛЯДИ НА ДІАГНОСТИКУ ТА ХІРУРГІЧНЕ ЛІКУВАННЯ ЗАХВОРЮВАНЬ ЩИТОПОДІБНОЇ ЗАЛОЗИ

Автор(и)

  • О.В. Білоокий канд. мед. наук, доцент кафедри хірургії №1 Буковинського державного медичного університету, м. Чернівці, Україна https://orcid.org/0000-0002-4190-313X

DOI:

https://doi.org/10.24061/2413-0737.30.2.118.2026.26

Ключові слова:

захворювання щитоподібної залози; діагностика; тиреоїдектомія; хірургічне лікування

Анотація

Патологія щитоподібної залози включає широкий спектр станів – від зміни функціонального стану, до морфологічних змін у вигляді гіпо- та гіпертиреозу до аутоімунного тиреоїдиту, вузлового зоба та злоякісних новоутворень. За сучасними епідеміологічними даними, загальна поширеність тиреоїдної патології демонструє тенденцію до зростання. У популяційному аналізі NHANES («Національного обстеження здоров’я та харчування», США) age-standardized prevalence («віковостандартизована поширеність») захворювань щитоподібної залози у дорослих у 2015-2018 роках досягла 5,05 %, причому найвищі показники спостерігалися у жінок та осіб віком 60 років і старше.
Мета дослідження – провести аналіз відомостей із сучасних джерел літератури щодо методів лікування та діагностики захворювань щитоподібної залози з акцентом на новітні хірургічні технології та оцінка їх економічної доцільності у порівнянні з традиційними підходами.
Результати дослідження. Текст статті присвячений сучасним підходам до діагностики та хірургічного лікування захворювань щитоподібної залози з акцентом на поєднання клінічної ефективності, безпеки та економічної доцільності. У ньому розглядається зростання поширеності тиреоїдної патології, особливо вузлових утворень, і підкреслюється проблема надмірної діагностики та необґрунтованих хірургічних втручань. Описується еволюція хірургічної тактики від радикальних підходів до персоналізованих, орієнтованих на індивідуальний ризик пацієнта.
Окрему увагу приділено порівнянню різних методів лікування: традиційна відкрита тиреоїдектомія представлена як базовий і економічно ефективний метод, тоді як малоінвазивні, ендоскопічні та робот-асистовані технології розглядаються як сучасні альтернативи з перевагами у якості життя, але з певними економічними обмеженнями.
Значна частина статті присвячена молекулярно-генетичним маркерам, які змінюють підходи до ведення пацієнтів із вузловими утвореннями невизначеного характеру. Пояснюється їх значення у підвищенні точності діагностики, стратифікації ризику та виборі об’єму оперативного втручання. Описується також використання мультигенних панелей і нових біомаркерів як основи персоналізованої медицини.
Крім того, розглядається роль пункційної біопсії та системи Bethesda як стандарту діагностики, а також підкреслюється значення інтеграції сучасних технологій для оптимізації клінічних рішень. У цілому, текст демонструє сучасну тенденцію до індивідуалізації лікування, зменшення інвазивності втручань і раціонального використання ресурсів у медицині.
Висновки
1. Поширеність патології щитоподібної залози зростає, особливо серед жінок і осіб старшого віку, а вузлові утворення потребують чітких алгоритмів діагностики й лікування.
2. Традиційна тиреоїдектомія залишається найбільш економічно ефективним і надійним методом.
3. Пункційна біопсія, за системою Bethesda, залишається стандартом діагностики, а її поєднання з молекулярними методами значно підвищує ефективність клінічних рішень.

Посилання

Zhang X, Wang X, Hu H, Qu H, Xu Y, Li Q. Prevalence and Trends of Thyroid Disease Among Adults, 1999-2018. Endocr Pract. 2023;29(11):875-80. https://doi.org/10.1016/j.eprac.2023.08.006

Hu X, Chen Y, Shen Y, Tian R, Sheng Y, Que H. Global prevalence and epidemiological trends of Hashimoto’s thyroiditis in adults: A systematic review and meta-analysis. Front Public Health. 2022;10:1020709. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1020709

Durante C, Hegedüs L, Czarniecka A, Paschke R, Russ G, Schmitt F, et al. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for thyroid nodule management. Eur Thyroid J. 2023;12(5):e230067. https://doi.org/10.1530/etj-23-0067

Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229-63. https://doi.org/10.3322/caac.21834

Li M, Dal Maso L, Pizzato M, Vaccarella S. Evolving epidemiological patterns of thyroid cancer and estimates of overdiagnosis in 2013-17 in 63 countries worldwide: a population-based study. Lancet Diabetes Endocrinol. 2024;12(11):824-36. https://doi.org/10.1016/s2213-8587(24)00223-7

Chen DW, Lang BHH, McLeod DSA, Newbold K, Haymart MR. Thyroid cancer. Lancet. 2023;401(10387):1531-44. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(23)00020-x

Francis DO, Davies L, Zhang Y, Arroyo N, Fernandes-Taylor S, Nordby P, et al. Overdiagnosis of Papillary Thyroid Cancer. JAMA Netw Open. 2026;9(2):e2559852. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.59852

Haidar Ismail N, Tavalla P, Uppal P, Adel Awad Mohammed S, Rajashekar S, Giri Ravindran S, et al. The Advantages of Robotic Over Open Thyroidectomy in Thyroid Diseases: A Systematic Review. Cureus. 2022 Jun 25;14(6):e26320. https://doi.org/10.7759/cureus.26320

Liu H, Wang Y, Wu C, Fei W, Luo E. Robotic surgery versus open surgery for thyroid neoplasms: a systematic review and meta-analysis. J Cancer Res Clin Oncol. 2020 Dec;146(12):3297-312. https://doi.org/10.1007/s00432-020-03418-0

de Vries LH, Aykan D, Lodewijk L, Damen JAA, Borel Rinkes IHM, Vriens MR. Outcomes of Minimally Invasive Thyroid Surgery - A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Endocrinol (Lausanne). 2021 Aug 12;12:719397. https://doi.org/10.3389/fendo.2021.719397

Filetti S, Ladenson PW, Biffoni M, D'Ambrosio MG, Giacomelli L, Lopatriello S. The true cost of thyroid surgery determined by a micro-costing approach. Endocrine. 2017 Feb;55(2):519-29. https://doi.org/10.1007/s12020-016-0980-z

Lin JF, Jonker PKC, Cunich M, Sidhu SB, Delbridge LW, Glover AR, et al. Surgery alone for papillary thyroid microcarcinoma is less costly and more effective than long term active surveillance. Surgery. 2020 Jan;167(1):110-16. https://doi.org/10.1016/j.surg.2019.05.078

Yin SY, Zhou PT, Xie ZH, Shen CL, Li FF, Liang BY, et al. Robotic Revolution in Thyroid Surgery: An Umbrella Review of Clinical Outcomes. OTO Open. 2025 May 2;9(2):e70120. https://doi.org/10.1002/oto2.70120

Sanabria A, Novelli JL, Volpi E, Voogd A, Zund S, Kowalski LP, et al. Use of technologies in thyroid surgery: Latin American Thyroid Society Surgical Affairs Committee Expert Opinion. Part 1. Arch Endocrinol Metab. 2025 Apr 3;69(2):e240111. https://doi.org/10.20945/2359-4292-2024-0111

Sloneva N, Kaidarova D, Kaibarov M. Prognostic Stratification of Highly Differentiated Thyroid Cancer Based on Molecular Genetic Studies. Asian Pac J Cancer Prev. 2026 Feb 1;27(2):757-67. https://doi.org/10.31557/apjcp.2026.27.2.757

Ryška A, Capdevila J, Dettmer MS, Elisei R, Führer D, Hadoux J, et al. Molecular predictive biomarker testing in advanced thyroid cancer - a European consensus. Eur Thyroid J. 2025 Jul 7;14(4):e250024. https://doi.org/10.1530/etj-25-0024

Nguyen LTT, Thompson EK, Bhimani N, Duong MC, Nguyen HG, Bullock M, et al. Prognostic Significance of Key Molecular Markers in Thyroid Cancer: A Systematic Literature Review and Meta-Analysis. Cancers (Basel). 2025 Mar 10;17(6):939. https://doi.org/10.3390/cancers17060939

Cabané P, Correa C, Bode I, Aguilar R, Elorza AA. Biomarkers in Thyroid Cancer: Emerging Opportunities from Non-Coding RNAs and Mitochondrial Space. Int J Mol Sci. 2024 Jun 18;25(12):6719. https://doi.org/10.3390/ijms25126719

Xu GJ, Loberg MA, Gallant JN, Sheng Q, Chen SC, Lehmann BD, et al. Molecular signature incorporating the immune microenvironment enhances thyroid cancer outcome prediction. Cell Genom. 2023 Sep 14;3(10):100409. https://doi.org/10.1016/j.xgen.2023.100409

Macvanin MT, Gluvic ZM, Zaric BL, Essack M, Gao X, Isenovic ER. New biomarkers: prospect for diagnosis and monitoring of thyroid disease. Front Endocrinol (Lausanne). 2023 Jul 21;14:1218320. https://doi.org/10.3389/fendo.2023.1218320

Li Z, Wang N, Li X, Xie Y, Dou Z, Xin H, et al. Thyroid cancer: From molecular insights to therapy (Review). Oncol Lett. 2025 Sep 10;30(5):520. https://doi.org/10.3892/ol.2025.15266

Stillman MD, Kuo EJ, Liou R, Almuqate A, Virk R, Lee JA, et al. Molecular Testing for Bethesda III Thyroid Nodules: Trends in Implementation, Cytopathology Call Rates, Surgery Rates, and Malignancy Yield at a Single Institution. Thyroid. 2024 Apr;34(4):460-66. https://doi.org/10.1089/thy.2023.0664

Refai FA, Alyazidi AS, Shawli MK, Alotibi FA, Jambi AT, Haider RA, et al. The sensitivity and specificity of fine needle aspiration cytology in detecting thyroid malignancy according to Bethesda system at a teaching hospital in Saudi Arabia. J Family Med Prim Care. 2024 Oct;13(10):4657-62. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_432_24

Kinet S, Cornette H, Van Den Heede K, Brusselaers N, Van Slycke S. Accuracy and diagnostic performance of the Bethesda system for reporting thyroid cytopathology in a tertiary endocrine surgical referral center in Belgium. World J Surg. 2024 Feb;48(2):386-92. https://doi.org/10.1002/wjs.12052

Pinchot SN, Al-Wagih H, Schaefer S, Sippel R, Chen H. Accuracy of fine-needle aspiration biopsy for predicting neoplasm or carcinoma in thyroid nodules 4 cm or larger. Arch Surg. 2009 Jul;144(7):649-55. https://doi.org/10.1001/archsurg.2009.116

Bahattin E, Emine D, Çivi ÇK, Fatih Y. Inter- and Intra-observer Reproducibility of Thyroid Fine Needle Aspiration Cytology: An investigation of Bethesda 2023 Using Immunohistochemical BRAFV600E Antibody. J Cytol. 2024 Oct-Dec;41(4):221-28. https://doi.org/10.4103/joc.joc_26_24

Pasha HA, Mughal A, Wasif M, Dhanani R, Haider SA, Abbas SA. The Efficacy of Bethesda System for Prediction of Thyroid Malignancies- A 9 Year Experience from a Tertiary Center. Iran J Otorhinolaryngol. 2021 Jul;33(117):209-15. https://doi.org/10.22038/ijorl.2021.50538.2687

Samargandy S, Khedher YZ, Samargandy SA, Alzahrani GA, Nahhas HT, Alshaikh MA, et al. Comparative accuracy of fine-needle aspiration cytology between larger and smaller size thyroid nodules. Cytojournal. 2025 Apr 17;22:44. https://doi.org/10.25259/Cytojournal_206_2024

Hsiao V, Light TJ, Adil AA, Tao M, Chiu AS, Hitchcock M, et al. Complication Rates of Total Thyroidectomy vs Hemithyroidectomy for Treatment of Papillary Thyroid Microcarcinoma: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2022 Jun 1;148(6):531-39. doi: 10.1001/jamaoto.2022.0621. Erratum in: JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2023 Feb 1;149(2):189. https://doi.org/10.1001/jamaoto.2022.0621

Hao Q, Segel JE, Vanness DJ, Shen C, Hao J, Hollenbeak CS. Hemithyroidectomy versus total thyroidectomy for patients with differentiated thyroid cancer: a systematic review and meta-analysis. Gland Surg. 2025 Nov 30;14(11):2271-87. https://doi.org/10.21037/gs-2025-364

Dobrinja C, Samardzic N, Giudici F, Raffaelli M, De Crea C, Sessa L, et al. Hemithyroidectomy versus total thyroidectomy in the intermediate-risk differentiated thyroid cancer: the Italian Societies of Endocrine Surgeons and Surgical Oncology Multicentric Study. Updates Surg. 2021 Oct;73(5):1909-921. https://doi.org/10.1007/s13304-021-01140-1

Rodriguez Schaap PM, Botti M, Otten RHJ, Dreijerink KMA, Nieveen van Dijkum EJM, Bonjer HJ, et al. Hemithyroidectomy versus total thyroidectomy for well differentiated T1-2 N0 thyroid cancer: systematic review and meta-analysis. BJS Open. 2020 Oct 6;4(6):987-94. https://doi.org/10.1002/bjs5.50359

Bi J, Zhang H. A meta-analysis of total thyroidectomy and lobectomy outcomes in papillary thyroid microcarcinoma. Medicine (Baltimore). 2023 Dec 15;102(50):e36647. https://doi.org/10.1097/md.0000000000036647

Li X, Gui Z, Xu C, Xiang J, Ming J, Huang T, et al. Comparison of total thyroidectomy and lobectomy for intermediate-risk papillary thyroid carcinoma with lateral lymph node metastasis: a systematic review and meta-analysis. Int J Surg. 2025 Sep 1;111(9):6343-50. https://doi.org/10.1097/JS9.0000000000002673

Hindawi MD, Ali AHG, Qafesha RM, Soliman W, Salem H, Bali E, et al. Transoral endoscopic thyroidectomy submental vestibular approach for early-stage papillary thyroid carcinoma: a systematic review and meta-analysis. Langenbecks Arch Surg. 2024 Jul 4;409(1):204. https://doi.org/10.1007/s00423-024-03377-x

Arikan M, Riss P. Transoral Thyroidectomy: Initial Results of the European TOETVA Study Group. World J Surg. 2023 May;47(5):1201-08. https://doi.org/10.1007/s00268-023-06932-7

Zhang D, Wan L, Frattini F, Dionigi G. Increased acute-phase reaction after the transoral endoscopic thyroidectomy vestibular approach (TOEVA) compared with minimally invasive video-assisted thyroidectomy (MIVAT) for unilateral thyroidectomy. Surg Today. 2025 Jul;55(7):969-76. https://doi.org/10.1007/s00423-024-03377-x

Duy Quoc Ngo, Du Sy Truong, Duong The Le, Thang Manh Hoang. Transoral endoscopic thyroidectomy vestibular approach for pT1b papillary thyroid carcinoma: surgical and oncological outcomes. Langenbecks Arch Surg. 2024 Jul 4;409(1):204. https://doi.org/10.1007/s00423-024-03377-x

Shin JH, Seo M, Lee MK, Jung SL. Radiofrequency Ablation of Benign Thyroid Nodules: 10-Year Follow-Up Results From a Single Center. Korean J Radiol. 2025 Feb;26(2):193-203. https://doi.org/10.3348/kjr.2024.0599

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-05-28

Номер

Розділ

НАУКОВІ ОГЛЯДИ